Lang geleden, toen ik nog jong en onbedorven was, heb ik met veel plezier NLP practioner, master en coaching opleidingen gevolgd. Een model dat me nog steeds aanspreekt is het model van Dilts en Bateson waarin zij de neurologische niveaus bespreken. Zonder heel diep op het model in te willen gaan, komt het erop neer dat als je een probleem ervaart op een bepaald niveau, je dit probleem niet op kunt lossen op datzelfde niveau. Je zult het een laag dieper moeten zoeken.

logische denkniveaus van Dilts en Bateson

Een voorbeeld. Stel ik ben bang voor honden. Als ik in het bos ga hardlopen (omgeving) en er komt een hond blaffend aanrennen, dan klim ik in een boom omdat ik die vaardigheid beheers. Ik heb dan een probleem als ik in een omgeving ga hardlopen waar geen bomen staan. Als ik ga proberen het probleem op te lossen op vaardigheidsniveau, ga ik mezelf aanleren om ook in een lantaarnpaal te kunnen klimmen. Een heel beperkte oplossing die echter wel werkt.
Met dit wat absurde voorbeeld zie je wel gelijk dat als je het een laagje dieper zoekt, dus op overtuigingenniveau, je kunt gaan werken aan de overtuiging dat alle honden valse krengen zijn die me willen gaan bijten. Deze belemmerende overtuiging zou wellicht wat bijstelling kunnen gebruiken naar bijvoorbeeld “blaffende honden bijten niet”. Vliegangst, spreekangst, klassenmanagement, teamcoaching, allemaal voorbeelden van situaties waarin mensen problemen tegen komen en proberen deze op vaardighedenniveau op te lossen. Ook in mijn periode als docent wiskunde ben ik het regelmatig tegengekomen: “ik heb een hele moeilijke klas die ik niet in de hand kan houden, ik moet gaan werken aan mijn klassenmanagement zodat ik een betere docent kan worden.” Nope, gaat niet werken.

Het model schoot me weer te binnen toen ik afgelopen week een Agile Lean Coaching traject zat voor te bereiden waar ik triple-loop learning onder de aandacht wil brengen. Bij single loop learning gaat het om het “wat”. Leerlingen in de klas doen vervelend, ik stuur ze er uit. Bij double-loop learning ga we een laagje dieper naar het “hoe”. Hoe komt het dat ik ze er uit stuur. Hoe sta ik daar tegenover. Bij triple loop gaan we nog een stap dieper en komen we bij de why (zie ook Simon Sinek). Waarom voel ik me er slecht over als ik een leerling uit de klas stuur? Welke waarden zijn hier bij betrokken?

Een ander voorbeeld: 2 teams werken niet goed samen terwijl ze wel in dezelfde waardestroom werken. We kunnen ze dan op vaardigheden niveau proberen wat te leren (de “wat” bij triple-loop learning), het is wellicht beter te kijken naar de “hoe” of misschien zelfs de “waarom”. Hoe komt het dat team A zus doet. Oftewel bij Dilts op overtuigingen of zelfs identiteitsniveau.

Werken op overtuigingen niveau is van een heel ander niveau dan nieuwe instrumenten (vaardigheden) trainen.